De Helpathon is ontwikkeld in 2018-2020

Het netwerk waarin verschillende gezondheidsfondsen participeren verkende welke vereisten, richtlijnen, faciliteiten en voorwaarden wetenschappers kunnen ondersteunen bij dierproefvrij innoveren. Proefdiervrije innoveren gaat makkelijker als je krachten bundelt van patiënten, burgers, zorgprofessionals, onderzoekers, financiers en beleidsmakers. Dit staat beschreven in de vooruitgangsrapportage, die januari 2019 is gepresenteerd aan een breed gezelschap van netwerkdeelnemers en belangstellenden.  

De rapportage geeft onderzoekfinanciers het advies om systematisch ruimte te maken voor proefdiervrije innovatie in gezondheidsonderzoek. Dat kan door een innovatiestrategie te bepalen, ‘slow money’ te reserveren, aan te geven welke onderzoekmodellen niet en wel te gebruiken. Daarnaast is het van belang om toeval te organiseren om zo innovatie te stimuleren. Voor dat laatste ontwikkelde dit netwerk de zgn. helpathon.

Georganiseerd toeval

Niet iedere wetenschapper of onderzoeker ziet zelf voor het eigen onderzoek direct alternatieven voor dierproeven. Het medisch wetenschappelijk onderzoek kent diverse fasen en is complex. Daarom buigt een gemêleerd gezelschap, van experts en juist ook relatieve leken, zich in een helpathon over een concrete hulpvraag van een casus-‘eigenaar’. Onderzoeksvoorstellen worden zo omgebouwd naar voorstellen met betere alternatieven zonder proefdieren.

De Helpathon is ontwikkeld naar analogie van de Hackathon uit de IT-wereld.  Een Helpathon is bruikbaar voor allerlei complexe thema’s. Het is een verkennende, co-creatieve bijeenkomst  waarin twee dagen ruimte voor 100% proefdiervrij pionieren wordt gecreëerd. De kans op innovatie wordt vergroot door in een bepaalde opzet toeval te organiseren en deelnemers zelf de agenda van de bijeenkomst te laten bepalen.

Cases zijn verder geholpen

De eerste helpathon vond plaats bij de brandwondenstichting in november 2018 deze ging over onderzoek naar verdieping van brandwonden: Bespreking van de casus leidde tot een publiek private samenwerking: onderzoekers van het Amsterdam UMC, brandwonden-onderzoekers, brandwonden-zorgprofessionals en het bedrijf Pharming slaan de handen ineen. Ze gebruiken de nieuwste in-vitro onderzoekmodellen waarin op innovatieve wijze de brandwondverdieping (en doorbloeding van wondgebied) wordt nagebootst en onderzocht.

De tweede was bij de hartstichting in mei 2019 over versnelling van onderzoek naar een vaccin tegen slagaderverkalking: de casushouders hebben nu hun eigen cardiovasculaire onderzoeklijn in de universiteit van Leiden. Een andere casus betrof de hypothese dat celblaasjes uit melk een medicijn vormen tegen gewrichtsontstekingen. Bevestigt is inmiddels dat celblaasjes uit koemelk helpen tegen reuma. De casushouder wil het medicijn in samenwerking met bedrijfskundigen op de markt brengen.

Derde was online en voor TPI-Utrecht in juni 2020 over leveronderzoek dat de casushouder financiert met een vici-grant. Een tweede casus betreft de opzet van een mastercursus aan de universiteit van Utrecht over proefdiervrije innovatie. Die master is inmiddels te volgen.

De vierde kreeg een hybride vorm en was voor het apentestcentrum BPRC in november 2020, over cross correlatie met 3d-humane modellen met onderzoek naar lever, long en hersenen om malaria, tuberculose en alzheimer beter te begrijpen.

LNV liet een masterclass organiseren voor leden vanuit het brede TPI-netwerk, zodat zij zelfstandig deze tool kunnen gaan inzetten. De Helpathon Masterclass met 12 deelnemers, waaronder iemand uit Finland en twee uit de VK, is in zes online lessen in de september en oktober gehouden.